أفضت إليّ نظرت إلى كتاب اللّه و ما وضع لنا ، و أمرنا بالحكم به فاتّبعته ، و ما استنّ النّبيّ صلّى اللّه عليه و إله ، فاقتديته ، فلم أحتج في ذلك إلى رأيكما ، و لا رأي غيركما ، و لا وقع حكم جهلته ؛ فأستشيركما و إخواني من المسلمين ؛ و لو كان ذلك لم أرغب عنكما ، و لا عن غيركما ) . در واقع امام عليه السّلام در اين عبارت به دو نكته اشاره مىكند ؛ نخست اينكه او پيش‌دستى در قبول خلافت ظاهرى نكرده و اصرار مردم ، به ويژه افرادى مانند طلحه و زبير حجّت را بر وى تمام كرده و پذيراى اين مقام شده است ، بنابراين هرگونه انتظارى از آن حضرت داشتن غير از رعايت حقوق مردم نابجاست . البتّه دنياپرستان طالب مقام قبل از رسيدن به آن افرادى را به حمايت خويش دعوت مىكنند و به آنها وعده‌هايى در زمينهء پيروزى خود مىدهند ؛ ولى اين سخن دربارهء مردان الهى كه جز به اصرار مردم تكيه بر مقامات ظاهرى نمىزنند ، مفهومى ندارد . ديگر اينكه مسئلهء مشورت صحيح است ؛ ولى « هر سخن جايى و هر نكته مقامى دارد » به يقين ، مشورت در مسائل قطعى اسلام و فرمانهاى صريح خدا و پيامبر ، مفهومى ندارد . البتّه در مسائل اجرايى كه گونه‌هاى مختلفى بر آن تصوّر مىشود دامنهء مشورت باز است . امام عليه السّلام مىفرمايد : انتظار نداشته باشيد كه در مسائل مهمى مانند اجراى عدل ، برگرداندن اموال مغصوبه در زمان عثمان به بيت المال و تقسيم عادلانهء بيت المال با شما مشورت كنم . هرزمان موردى براى مشورت پيدا شد به يقين كوتاهى نخواهم كرد . * * *